Voor de 30e editie van Amsterdam Dance Event, gaf kunstenaar Bob de Jong Amsterdam een hartslag die alleen vanuit de ruimte te horen is. Terramira plaatste de radarreflectoren op de daken van de stad en verwerkte de satellietbeelden die samen die hartslag vormden.
Beat of the City gaat op 21 oktober in première, bij de opening van ADE. De film toont Amsterdam zoals een radarsatelliet de stad ziet, en laat vervolgens de stad tot leven komen. Achter deze kunst gaat het werk schuil dat we dagelijks doen: we vergelijken satellietwaarnemingen in de loop van de tijd en maken zichtbaar wat er is veranderd.
Amsterdam Dance Event bestaat 30 jaar. ‘Beat of the City’ is speciaal voor dit jubileum gemaakt. De première vindt plaats tijdens de opening van ADE.
Amsterdamse kunstenaar. Hij gaf de stad een hartslag die alleen vanuit de ruimte te horen is. Radarbeelden, ritme en elektronische klanken versmolten tot één film.
De Nederlandse stem binnen de ESA. Medeverantwoordelijk voor de technologie in de ruimte, waaronder de Sentinel-1-radarsatellieten. Zonder hen zou er niets gebeuren.
Wij zetten satellietgegevens om in informatie over wat er op aarde verandert. Voor ADE hebben we de reflectoren geplaatst en elke passage verwerkt. Verandering is de rode draad, waargenomen vanuit de ruimte.
Hoe een radarsatelliet een stad waarneemt
Het project maakt gebruik van de Europese Sentinel-1-satellieten, die de aarde vanuit een hoogte van ongeveer 700 kilometer observeren met behulp van Synthetic Aperture Radar (SAR). Een radarsatelliet maakt geen foto’s. Hij zendt microgolven naar beneden en registreert wat elk oppervlak terugkaatst. Omdat hij zijn eigen signaal uitzendt, werkt hij ook ’s nachts en dwars door wolken heen.
Wat er terugkomt, hangt af van het oppervlak. Glad water weerkaatst het signaal weg van de satelliet, waardoor de grachten van Amsterdam donker lijken. Gebouwen en andere constructies kaatsen een groot deel ervan terug en lichten op. De sterkte van elke echo wordt uitgedrukt in decibel, dezelfde eenheid die voor geluid wordt gebruikt. Voor een project over elektronische muziek was dat een nuttig toeval.
Het antwoord van de stad
In plaats van de stad alleen maar te observeren, hebben we de stad zo aangepast dat ze geobserveerd kon worden. Samen met Sensar, heeft ons team aluminium hoekreflectoren op de daken van Felix Meritis en de A’DAM-toren aangebracht.
Een hoekreflector bestaat uit drie metalen platen die haaks op elkaar zijn geplaatst. Een radarsignaal dat hierop valt, wordt teruggestuurd naar de plek waar het vandaan kwam. Op een dak zorgt dat ervoor dat de reflector een helder, herkenbaar punt vormt in het radarbeeld, dat veel sterker is dan het dak eromheen. Om dat effect te bereiken, moet elke reflector zo worden geplaatst en uitgelijnd dat hij in de kijkrichting van de satelliet staat.
De twee locaties zijn gekozen vanwege hun geschiedenis. Felix Meritis heeft een 18e-eeuwse sterrenwacht en biedt tegenwoordig onderdak aan de ADE Pro-conferentie. De A’DAM Tower kijkt uit over het IJ en is een icoon van de hedendaagse elektronische muziekcultuur. Ruim twee eeuwen geleden bestudeerden mensen vanuit Felix Meritis de hemel. Nu kijken satellieten terug.
Van radarecho tot ritme
De satellieten vliegen volgens hun eigen observatieritme weer over Amsterdam, en bij elke passage ontstaat er een nieuw radarbeeld. We hebben die passages op dezelfde manier verwerkt als de radargegevens die we voor onze klanten verwerken: gekalibreerd, uitgelijnd en in de juiste volgorde geplaatst, zodat elk beeld met het vorige kan worden vergeleken.
Tussen de beelden door blijft het grootste deel van de stad onveranderd. De reflectoren niet. Tegen die onbewogen achtergrond komen hun heldere lichtpuntjes over als een hartslag. Het ritme van de film is, letterlijk, een afwisseling van waarnemingen.
Bob de Jong heeft die reeks beelden omgezet in een audiovisuele compositie van ruwe radarbeelden, signaalpatronen, ritmische montage en elektronisch geluidsontwerp. De film voert de kijker mee van de nachtelijke energie van Amsterdam naar het uitzicht vanuit de ruimte en eindigt bij de elektronische hartslag van de stad.
Hetzelfde principe, elke dag
Als je de muziek weglaat, blijft de kern van ons werk over. We vergelijken satellietwaarnemingen in de loop van de tijd om te zien wat er op de grond is veranderd, en zetten dat om in informatie waarop mensen kunnen handelen. Dat kan gaan om veranderingen in gebouwen en infrastructuur, in water, of in bomen en groen. Radar voegt iets toe wat optische beelden niet kunnen bieden: een betrouwbaar beeld ’s nachts en onder de bewolking die Nederland zo goed kent.
“Radarsatellieten vliegen dag en nacht steeds weer over Amsterdam, dwars door de wolken heen. Wij zetten die signalen om in inzichten over gebouwen, infrastructuur, water en natuur, waardoor organisaties beter onderbouwde beslissingen kunnen nemen. We zien aardobservatie vaak als een hulpmiddel om de wereld te begrijpen. Beat of the City nodigt ons uit om het te waarderen als iets dat op zichzelf al mooi is. Dat is wat Earth Intelligence voor ons betekent: onze veranderende wereld in beeld brengen, zodat we kunnen helpen een betere wereld vorm te geven.” Reinier Oost, hoofd Earth Intelligence bij Terramira
Bekijk het tijdens ADE
De film gaat op woensdag 21 oktober online in première. Tijdens ADE kunnen bezoekers de radarreflector op het dak van de A’DAM Tower bekijken, samen met de film.
Beat of the City is een kunstproject van de Amsterdamse kunstenaar Bob de Jong, gerealiseerd ter gelegenheid van het 30-jarig jubileum van het Amsterdam Dance Event, in samenwerking met het Nederlands Ruimteagentschap en Terramira.
